Menü Kapat

Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi

Borsa İstanbul tarafından “Pay Piyasasında işlem gören paylarda işlemlerin adil ve dürüst bir şekilde gerçekleşmesinin sağlanması ve yatırımcıların aşırı volatilitenin getirdiği risklerden korunmaları amacıyla Volatilite Bazlı Tedbir Sistemi devreye alınmıştır. Bu kapsamda ilgili paylarda gerekli koşulların oluşması halinde kademeli olarak ve bir sonraki seviye tedbir uygulanırken önceki seviye tedbirin veya tedbirlerin uygulanmasına devam edilmek suretiyle;

  1. 15 gün süre ile birinci seviye “Açığa Satış ve Kredili İşlem Yasağı” tedbiri,
  2. 15 gün süre ile ikinci seviye “Brüt Takas” tedbiri,
  3. 15 gün süre ile üçüncü seviye “Tek Fiyat Yöntemi ile İşlem Görme” tedbiri

uygulanmaktadır.

Tedbir alınmasını gerektiren koşulların oluşması durumunda; tedbir uygulanacak pay senedi ve tedbirin başlangıç tarihi ile tedbir süresi, ilgili tarihte piyasa kapandıktan sonra Borsamız tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden duyurulur.” Kaynak: https://www.borsaistanbul.com/tr/sayfa/493/pay-piyasasi-piyasa-isleyisi

Şimdi bu tedbirleri açıklayalım.

İlk olarak pandemi sonrası getirilen Açığa Satış Yasağının devam ettiğini hatırlatalım. Şu anda sadece Bist30 hisselerinde Açığa Satış yapılabilmektedir. Açığa satış normalde elimizde olmayan hisseyi satış yaparak borçlanmamız anlamına gelir. Bu durumda hisse düştüğü zaman tekrar yerine koyarak kazanç elde etme imkanı sağlar. Hisse yükselirse de zarar oluşur. Bu yüzdem volatilitenin arttığı zamanlarda yatırımcıları korumak maksadı ile açığa satış ve kredili işlem tasağı getirilir.

Açığa Satış Nedir? Nasıl Yapılır?

Brüt Takas Borsa İstanbul’un sitesinde şu şekilde tanımlanıyor;

“İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank) tarafından aracı kurumların, gün boyunca gerçekleştirilen işlemlerinde, pay ve toplam TL olarak netleştirme yapılmaktadır. Bu çerçevede, aynı tarihte bir payda hem satış hem de alış işlemi yapan aracı kuruluş, satış toplamı alış toplamına mahsup edilerek çıkan net bakiyeye göre söz konusu pay üzerinden takasa borçlandırılmakta veya alacaklandırılmaktadır. Diğer yandan, tüm paylardaki alış veya satışlarının bedelleri ise genel olarak netleştirilmekte ve aracı kuruluşun alış tutarları fazla ise aracı kuruluş takasa nakit borçlu, satış tutarları fazla ise takastan nakit alacaklı olmaktadır. Netleştirme uygulaması sayesinde bir payda gün içerisinde alım satım gerçekleştiren bir yatırımcı sadece gerçekleştirdiği alım veya satım sonucundaki net fark miktarı kadar teslim yükümlülüğüne tabi olmaktadır.

Takasbank tarafından netleştirme uygulaması kaldırılan paylarda brüt takas uygulaması yapılmakta, aracı kurum ve yatırımcı bazındaki takas alacakları Takasbank tarafından takas süresinden sonra dağıtılmaktadır. Brüt takas uygulaması kapsamına alınan paylarda alım yapmak isteyen yatırımcıların takas tarihinde hesaplarında alımlarını karşılayacak tutarda nakit, satım yapmak isteyen yatırımcıların takas tarihinde hesaplarında satımlarını karşılayacak miktarda menkul kıymet bulundurması gerekmektedir.

  • 01/10/2020 tarihinde devreye alınan Pay Piyasası yeni pazar kurallarına göre Alt Pazar, Yakın İzleme Pazarı ve Piyasa Öncesi İşlem Platformu’nda takas işlemleri brüt takas esaslarına göre gerçekleştirilmektedir.
  • Yıldız Pazar ve Ana Pazar’da brüt takas, Borsa İstanbul ve SPK tarafından getirilen tedbir uygulamalarına bağlı olarak pay bazında süreli olarak uygulanmaktadır.”

Özetle bize Brüt Takas işlemlerinde; aldığımız hisseyi aynı gün içerisinde tekrar satamayacağımızı söylüyor. Bu konu çok önemlidir. Bir hissenin anlık fiyat hareketlerinden yararlanmak istersiniz, fakat brüt takas da olduğu için aynı gün tekrar satamazsınız. Hisse belki maliyetinizin çok üzerini de görse, ertesi gün nereye gideceğini bilemezsiniz. Bu yüzden dikkat edilmesi gerekir.

Son olarak Tek Fiyat Yöntemini açıklayalım.

Bu şekilde işlem gören hisseler de; sadece 09:55 – 12:55 – 13:55 – 17:55 – 18:05 (18:08-18:10 arasında belirlenen fiyattan alış veya satış yapılabilir) saatlerinde fiyat belirleme olur. Belirlenen fiyata göre alım veya satım emirleriniz gerçekleşir.

Alım emri verdiğiniz zaman; hisse açılış fiyatı sizin emrinizden yüksek ise emriniz gerçekleşmez. Hisse açılış fiyatı sizin emrinizden düşük ise alım işlemi o fiyattan gerçekleşir ve hisseyi almış olursunuz.

Satım emri verdiğiniz zaman; hisse açılış fiyatı sizin emrinizden düşük ise emriniz gerçekleşmez. Hisse açılış fiyatı sizin emrinizden yüksek ise emriniz o fiyattan gerçekleşir ve hisseleriniz satılır.

Posted in Piyasa İşleyişi İle İlgili Konular